Clouds waar hebben we het eigenlijk over. Cloudservices, SAAS, IAAS PAAS wat is het verband. In deze blog probeer ik de essentie weer te geven. Ontdaan van fratsen, undressed.
Cloud computing
Cloud computing bestaat eigenlijk uit niet meer dan:
- Een model waar via het internet services worden aangeboden waarvoor het gebruik betaald wordt
- Het is een schaalbaar model dat computer kracht, stroom en dataopslag bevat
- Het is gebaseerd op Utility Based Computing wat al lang bestaat
- Gecombineerd met diensten aangeboden als SAAS
Het is eigenlijk een "online via het internet aangeboden flexibel data center", CPU, opslag en stroom. Deze laatste is niet onbelangrijk omdat dit de grootste kostenpost is van het geheel.
Hier bovenop kunnen diensten worden aangeboden. Afhankelijk van de aard van die dienstverlening kun je drie indelingen maken:
- Infrastructure as a Service ofwel IAAS
- Software as a Service ofwel SAAS
- Platform as a Service ofwel PAAS
Er zijn nog meer varianten of verfijningen te verzinnen als DAAS (Database as a service) maar die vind ik niet specifiek genoeg om als typering te dienen. Er is ook een afhankelijkheid je kunt geen PAAS zonder IAAS hebben en geen SAAS zonder IAAS. Dus beiden hebben een relatie met het platform. Software as a Service kan als programma draaien op een IAAS maar ook worden ontwikkeld op een PAAS. SAAS en PAAS kunnen niet bestaan zonder IAAS.
Infrastructure as a Service
De fundering en de basis van de services ligt in IAAS. Dit is een Utility Based Infrastructure. Een schaalbaar flexibel en gevirtualiseerd datacenter (of meerdere) die zich afhankelijk van de vraag en belasting anders kunnen gaan gedragen. Dit heeft alles met virtualisatie te maken natuurlijk. Wat het rekencentrum doet is afhankelijk van de virtuele instanties. De diensten worden door de gebruiker zelf via een web-portal gemaakt, gebruikt en weer verwijderd. Deze vorm van zelfservice (provisioining) is wel een belangrijke voorwaarde. Voorwaarde is ook een enorme hoge beschikbaarheid van het systeem. Hoewel een voorwaarde kan het ook mis gaan. Een interessante website is http://wiki.cloudcommunity.org/wiki/CloudComputing:Incidents_Database . Hier worden alle calamiteiten op het gebied van IAAS bijgehouden. IAAS is de basis waarop SAAS en PAAS meeliften. De voor en nadelen van deze infrastructuur worden direct in de bovenliggende diensten zichtbaar.
Platform as a Service
Platform as a Service is eigenlijk een half fabrikaat boven op de cloud. Het wordt aangeboden als dienst maar je kunt er nog niets mee. Het is meer een programmeer platform. De meest bekende verschijningsvormen zijn de Google Apps en Microsoft Azure (waarvan recentelijk de prijzen bekent zijn gemaakt zie blog Updates on Azure), en natuurlijk Amazone Ec2 (Elastic Cloud Computing). Stuk voor stuk leveren deze platforms de toekomst van ons computer landschap en gebruik.
Software as a Service
Software as a Service is een applicatie voor consumenten of eindebruikers boven op de PAAS gebouwd. Je gebruikt de dienst en betaald per tijdseenheid. Maar hebt het programma niet lokaal op je machine draaien. Het enige dat je er voor nodig hebt is een browser. Goede voorbeelden van bestaande SAAS oplossingen zijn natuurlijk Salesforce.com. Een briljante eerste applicatie voor sales mensen. Het heeft Siebel en alle voorgaande aan de kant gezet. En je ziet dat het succes bepaald wordt door het concept. Overal je applicatie/functionaliteit hebben. Maar meer en meer bedrijven begeven zich op de het terrein van SAAS. Iedereen gebruikt er al een namelijk GMAIL.
Gartner Hype Cycle voor Cloud Computing
Volgens Gartner bevind Cloud computing zich in de Technology Trigger fase. Dat wil zeggen dat er overmatig aandacht voor is maar men eigenlijk nog niet weet wat het gaat betekenen. Iedereen heeft het er over maar waar hebben we het eigenlijk over? In deze blog probeer ik de cloud eens uit te kleden tot wat het eigenlijk is.
Wordt het wat of wordt het niets?
Dan gaan we ons op het vlak van de voorspellingen en meningen begeven. Mijn persoonlijke mening is dat Cloud Computing het hele computer gebruik en de computer beleving volledig zal gaan veranderen. Het niet hebben van je applicatie lokaal bied zo veel voordelen. Geen installaties, geen last van updates of virussen die in je applicatie nestelen. Het overal hebben van de functionaliteit onafhankelijk van je apparaat. We maken er al gebruik van. Neem GMAIL, 8 jaar terug moest niemand er aan denken dat je mail "online" toegankelijk was. Nu kun je toch niet meer voorstellen dat je mail lokaal op je PC staat. Stel je krijgt een nieuwe PC. Dan moet je je mail weer overzetten. Nog niet te spreken over het niet meer beschikbaar zijn van je PC door het zoveelste virus dat weer eens langs kwam. Nee ik denk dat we straks veel apparaten gaan zien die alleen zorgen voor een beeldscherm en verbinding maar het echte werk bestaat en word gebruikt in de cloud.
Als we nu kijken naar apparaten die uitermate geschikt zijn voor dit soort toepassingen kom je al gauw aan 
de "online readers" als iLiad, de Amazone Kindle, maar ook de Playstation Portable of DS zal een veel grotere rol krijgen en de "echte PC" een veel kleinere. Natuurlijk moet er functionaliteit worden toegevoegd maar denk in deze richting.
In het voorbeeld van GMAIL en alle varianten die nu ontstaan als Google Apps, Google Maps, Microsoft Sky Drive, Flickr voor je foto's zie je dat de adoptie van software as a service al lang in onze manier van leven gekomen is. Je kunt niet meer spreken over of het iets wordt want we zitten er al midden in. Binnen nu en twee jaar ontstaan er meer en meer Public en Private Clouds. De voorbeelden die ik hier boven noem zijn allen Public Clouds. Private Clouds zijn kleinere varianten binnen een bedrijf of groep bedrijven die alle voordelen van een Public Cloud in zich hebben maar extra voordelen bieden. Traceerbaarheid van gegevens en gebruik, toegang vanuit deze cloud naar BackOffice systemen, integratie met bestaande architecturen.
Word wakker
"een PC op elk bureau" was ooit een "belachelijke" visie van Microsoft in 1975, kijkend naar deze trend denk ik dat de visie kan worden bijgesteld. In de tijd dat deze visie werd neergelegd was het een belachelijke, maar werd snel heel normaal. Cloud computing wordt net zo groot net zo waar. Online services gaan in de toekomst een groot deel van het computergebruik uitmaken. Het is makkelijker, goedkoper en flexibeler. Als je nu als bedrijf nog niet bezig bent met deze trend ben je begonnen aan een grote achterstand. De uitdaging van de dienstverlening ligt in het organiseren, wie is de eigenaar, risico's management en in het gebruik en gebruiksvriendelijkheid, niet in de techniek.
Hans ten Berge
Principal Consultant
Atos Origin
Share this | 1351 keer bekeken | 12 reacties
Hans ten Berge reageert, op July 29, 2009 om 22:54 (GMT +01:00):
@BaukeSven Cipido reageert, op July 30, 2009 om 08:17 (GMT +01:00):
Zeer goed artikel. Het legt duidelijk en in simpelere taal het cloud gebeuren uit. Dit is zeker handig voor de minder technische mensen (managers,...).Zelf vindt ik het een interressant fenomeen en ik denk dat het zeker wel succes zal hebben. Maar zoals Bauke ook al aangeeft een lokaal werken zal zeker nog blijven en even belangrkijk zijn. Het principe van GMail is een goed voorbeeld van de combinatie van beide.
Ik zie op langere termijn ook de private clouding groot worden omdat het een voordeel zal hebben voor bedrijven die thuiswerken toelaten. Je moet geen aparte VPN's,... opzetten van thuis uit naar het bedrijfsnetwerk. En als je demo's bij klanten moet geven, kun je dit via cloud doen (desnoods via de PC van de klant zelf). Omdat je hier meestal geen vPN naar je eigen bedrijf kunt opzetten en dus altijd alles lokaal moet hebben.
Ook in SAAS zie ik ene groot voordeel. Op mijn werk maken wij applicaties (Hans zie even ook de prive mail die ik je ga sturen) die via Click Once door klanten gebruikt worden. Nu zou je alles in de cloud kunnen plaatsen. Maar niet alleen dat. Het principe van een terminal werkstation zou hier in principe ook mogelijk zijn. Je zou bijv Visual Studio, Office,... in de cloud kunnen plaatsen (Office 12 biedt hier al een light versie aan en ik weet daat MS bezig is om ook VS zo aan te bieden). Dit scheelt in installatie perikelen op de bedrijfs PC's.
Ik denk dat we zullen zien wat de toekomst brengt en hoe bedrijven hierop springen. De geruchten en voorbeeld app's die ik zie doet mij vermoeden dat het een succes zal worden.
Hans ten Berge reageert, op July 30, 2009 om 08:52 (GMT +01:00):
@SvenDank voor je reaktie. Ik kan je melden dat Atos Origin ook bezig is met het ontwikkelen van een Private Cloud. We hebben in een Lab omgeving al een Cloud ontwikkelstraat gerealiseerd. Ik druk op een knop en ik heb een ontwikkel client of een set project servers. We draaien nu in de PRE-Cloud omgeving. Binnenkort zal ik een blog over IFO maken. Dat is onze ontwikkelstraat in de cloud.
Ben benieuwd naar je mail. Bedankt voor je reaktie?
Nog meer mensen met een mening?
Frank van der Lecq reageert, op July 30, 2009 om 11:25 (GMT +01:00):
Goed stuk. In hoofdlijnen ben ik het helemaal met je eens; cloud toepassingen kunnen een enorme vlucht gaan nemen als de aanbieders van XAAS formules het aandurven om de noodzakelijke investeringen te doen en bieden inderdaad veel van de voordelen die je schetst.
Ik ben echter wel van mening dat belangrijke applicaties door grote bedrijven bewust buiten de cloud zullen worden gehouden, omdat het gevaar van 'lock-in' te groot is. Het scenario waar een internationaal bedrijf zijn mission critical infrastructuur met enkele terabytes in de services cloud van een Systems Integrator heeft ondergebracht, maakt het ook direct heel lastig om in het geval van onvrede daar weer uit te stappen.
Uit de gesprekken die ik voer met IT managers en beleidsmakers maak ik op dat de meeste klanten zich bewust zijn van dat risico, ook al omdat bijvoorbeeld security risico's als hack attacks en virusaanvallen niet verdwijnen, maar zich verplaatsen naar de verantwoordelijkheid van de cloud-aanbieder. Dat ze grotendeels buiten het gezichtsveld vallen van de bedrijven wil nog niet zeggen dat ze er niet meer zullen zijn, en de potentiele waarde van een geslaagde aanval op een cloud infrastructuur is vele malen hoger dan het hacken van een enkel bedrijfsnetwerk. Aanbieder van clouds zullen daarom serieuze (en kostbare) voorzorgmaatregelen moeten nemen om de integriteit van de infrastructuur en data te waarborgen omdat het reeel is te veronderstellen dat 'professionele' cyber criminals bereid zijn om veel tijd en middelen te besteden aan het binnendringen van een cloud.
Voor commodity services geldt dat risico minder en ik ben dan ook erg benieuwd naar de ontwikkelingen van Google en Microsoft op het vlak van Office applications as a service (OAAAS?). Daar verwacht ik de eerste grote doorbraken in de komende jaren.
Hans ten Berge reageert, op July 30, 2009 om 11:33 (GMT +01:00):
@ FrankEens en dank voor je mening. Met betrekking tot je mening omtrend het bewust buiten de cloud halen van bedrijfs applicaties.
Ik kan me helemaal het scenario voorstellen dat dit nu juist in Private Clouds gaat plaatsvinden. En ja als dat "vendorlockin" gevoel geeft ben ik het niet helemaal eens. Achmea host nu toch ook zijn hele backoffice bij Atos Origin, Net als veel bedrijven dit uitbesteden naar de meest kosten efficiente leverancier.
Wat ik verwacht is dat dit nu juist de Private Clouds gaan worden. Backoffice wordt straks een private Cloud en die kan net zo goed binnen een bedrijf zijn en van een specifiek bedrijf.
Het wordt dan gewoon een businesscase scenario of je dit beter in een Private Cloud van een system integrator gaat doen of zelf een cloud creert.
En voor bedrijfsgrens overschreidenden activiteiten Public clouds.
Dus eens maar normale data centers transformeren naar private clouds in mijn mening, ze virtualiseren worden commodity binnen het bedijf.
Hans
paul kramer freher reageert, op July 30, 2009 om 15:48 (GMT +01:00):
Waar ik een beetje bang voor ben is de absolute afhankelijkheid van communicatie naar de locatie die de cloud aanbiedt. Dat is voor de enterprise en midden-groot bedrijf geen probleem, maar dat zijn vaak de bedrijven met al een goede infra on-premise en die investering zullen ze er eerst willen uithalen (en het IT team wil ook z'n baan niet kwijt:-)). Nu zijn services zoals BPOS juist interessant voor klein-midden bedrijf. Maar die hebben vaak ronduit onbetrouwbare internetverbindingen met lage upload snelheid en weinig zin om kapitalen uit te geven aan (professionele) SDSL varianten. En dan kom je toch met XAAS in de problemen. Ik vrees dat het dus nog wel even gaat duren voordat het echt "booming" wordt.Hans ten Berge reageert, op July 31, 2009 om 08:52 (GMT +01:00):
@PaulPaul hier heb je wel de achillis hiel te pakken. Dit heeft mijns inziens te maken met meer het "gevoel" dan de technische mogelijkheden. Want hoeveel zijn we al niet afhankelijk van online verbindingen. Ik kan je zeggen dat ik geen telefoon, televisie of internet heb als mijn glasfiber verbinding er thuis uit ligt. Toch heb ik al mijn diensten bij een online provider neergelegd.
En eigenlijk is een DSL verbinding van 1MB of meer voldoende omdat je alleen het scherm over de lijn stuurt. De CPU en alle zaken worden in de cloud gebruikt.
Ik denk ook niet dat het IT team zijn baan kwijt raakt als je het bekijkt op nationale of internationale schaal. Ja door de cloudservices van Microsoft en Google zullen op den duur diensten naar deze providers gaan maar het is aan Isv's om hier een goed tegenwicht te gaan bieden. Ze moeten nu nadenken over welke toegevoegde waarde ze hebben bovenop de Public clouds.
Het is interessant als we het hebben over de tijdslijn. Jij denkt dat het nog wel even gaat duren. In mijn betoog beschrijf ik juist dat het geleidelijk al in ons normale leven bestaat. En als je ziet dat Microsoft nu miljarden investeerd om de diensten poot van Microsoft een grote peiler te laten worden omdat straks Office niet meer betaald gaat worden zie je dat het een overlevings strategie aan het worden is. Als de marketing machine van Microsoft gaat draaien komt het er. Daar ben ik van overtuigd.
Lees http://www.datacenterknowledge.com/archives/2008/04/01/microsoft-embraces-data-center-containers/
http://www.youtube.com/watch?v=ZfKNRZ-UsbE
http://www.youtube.com/watch?v=WWYmNayS0Kk
http://www.infoworld.com/d/hardware/microsoft-builds-first-major-container-based-datacenter-137
Quote:
"That means the $500 million, 550,000-square-foot facility in the Chicago suburb of Northlake, Ill., could have as many as 440,000 Windows servers on the first floor alone or up to 11 times more than the total of 40,000 to 80,000 servers that conventional datacenters of the same size typically can hold, according to Manos. He was quoted as saying that Microsoft also plans to install an undisclosed number of servers on the building's second floor, which will have a traditional raised-floor layout."
Hoe denk je dat die investering jaren blijft liggen?
Hans
Alexander Godschalk reageert, op August 1, 2009 om 17:03 (GMT +01:00):
Hoi Hans,Heel goed stuk. Ik was trouwens ook onder de indruk van de toepassing die je deze week bij Clerical hebt laten zien. Vanuit business oogpunt zie ik vele voordelen, en denk ik dat het een goed toekomst potentieel heeft. De voornaamste reden voor mislukking zal de psychologische factor zijn, namelijk hoe "personal' is de cloud, en de daaraan gekoppelde angst. Kijk maar naar HP en Dell, zij voeren niet voor niets nog steeds de slogan die refereert aan het gevoel alles zelf onder controle te hebben (the computer is personal again respectivelijk purely you). Aan de techniek zal het niet liggen.
Alexander
Hans ten Berge reageert, op August 2, 2009 om 14:04 (GMT +01:00):
@ AlexanderGartner reageert, op August 4, 2009 om 11:39 (GMT +01:00):
http://blogs.gartner.com/ombudsman/2009/07/31/want-to-quote-a-hype-cycle/Hans ten Berge reageert, op August 4, 2009 om 16:28 (GMT +01:00):
@GartnerThanks for the blog update, it is very helpfull, but what about the current blog. Shoud I change something?
You can contact me on Hans.tenBerge@AtosOrigin.com.
Bauke Teerenstra reageert, op July 29, 2009 om 22:22 (GMT +01:00):
We staan aan de vooravond van een grote ontwikkeling. Spannend!Maar ik geloof niet in het idee van 'alles gaat van lokaal naar de cloud', ik zie een bestaansrecht voor beide. Je krijgt een keuze.
We zien dat nu al gebeuren. Niet altijd kan je online zijn (vliegtuig) of misschien wil je dat ook niet altijd (flat fee UMTS is duur). Het is dan handig om toch lokaal verder te kunnen. In Google Labs kan je "Offline Gmail" aanvinken. De lokale cache van Google Gears maakt offline gebruik van Gmail in je browser mogelijk. Kom je weer online dan wordt op de achtergrond gesynchroniseerd. (Zie http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html Hier wordt een cloud app met een lokale toepassing versterkt. Windows Live Mail doet iets soortgelijks.
Andersom vormt Exchange Online (cloud) een optionele aanvulling op de lokale Exchange Server (on premises). Exchange Online biedt onder andere virusscanning en spamfiltering, en doet dat veel beter en goedkoper dan wanneer je dat zelf gaat doen. Maar de mail opslag, filtering, forwarding en archivering houd je lokaal (on premises) in eigen beheer, dat vinden bedrijven wel zo'n prettig idee.
Ik zie juist veel toekomst voor oplossingen waarbij lokale apps en cloud apps elkaar kunnen aanvullen en versterken.